![\"\"](\"https:\/\/www.tevmot.org.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/yucel-ozkara.png\")
Avrupa\u2019da 2021 y\u0131l\u0131ndaki diplomatik kriz ile t\u0131rmanan gerilim, 2022 y\u0131l\u0131 \u015eubat ay\u0131nda Ukrayna\u2019n\u0131n Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgali ile ba\u015flayan sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve Avrupa Birli\u011fi (AB) \u00fclkeleri ve ABD ba\u015fta olmak \u00fczere Rusya kar\u015f\u0131t\u0131 cephenin Rusya\u2019ya y\u00f6nelik ekonomik ambargolar\u0131 ard\u0131 ard\u0131na gelmi\u015ftir. Diplomasi ve askeri alanda son y\u0131llarda g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde artan gerginlikler sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan sava\u015f neticesinde, Rusya Avrupa\u2019ya tedarik etti\u011fi enerjiyi kesmi\u015f ve Avrupa b\u00fcy\u00fck bir enerji krizi ile ba\u015f ba\u015fa kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>
2020 ve 2021 y\u0131llar\u0131n\u0131n Covid-19 pandemisi nedeniyle ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 ko\u015fullarda atlat\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yara alan ekonomiler, bu sefer de sava\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gerginlikler ve hammadde tedariki konusunda ya\u015fanan sorunlarla y\u00fczle\u015fmi\u015flerdir. Bu sorunlardan biri olan tah\u0131l krizi, k\u00fcresel d\u00fczeyde g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ancak diplomatik a\u00e7\u0131dan \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015ftir. Enerji krizi ise, \u00e7\u00f6z\u00fclmesi beklenen, ancak umudun di\u011ferine g\u00f6re daha az oldu\u011fu bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda durmaktad\u0131r.<\/p>
Pandemi sonras\u0131nda ekonomilerin d\u00fcnya genelinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli sorunun enflasyon oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Enflasyonist bir ortamda ekonomilerin ve \u00f6zellikle hanehalklar\u0131n\u0131n zorlanmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, enerji fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f ikinci bir s\u0131namay\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Fiyatlar genel seviyesindeki art\u0131\u015f\u0131n yan\u0131nda Avrupa \u00f6zelinde d\u0131\u015fsal bir enerji kesintisi ya\u015fanmas\u0131 ise krizin son a\u015famas\u0131 olmu\u015ftur. Avrupa \u00fclkelerinin haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131\u011f\u0131 bu durumda ilk ba\u015fvurduklar\u0131 \u00e7are \u00e7ok farkl\u0131 enerji tasarrufu \u00f6nlemlerini a\u00e7\u0131klamak olmu\u015ftur.<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t Avrupa \u00fclkelerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 enerji krizi kar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015fvurduklar\u0131 tasarruf tedbirlerinin neler oldu\u011funa ge\u00e7meden \u00f6nce Avrupa enerji piyasas\u0131ndaki bu \u2018\u015fok\u2019un boyutuna bakmakta fayda g\u00f6r\u00fclmektedir. Avrupa enerji piyasas\u0131nda fiyatlar Aral\u0131k 2020 ile Temmuz 2022 aras\u0131nda, sanayide %138; t\u00fcketici grubunda ise %54 oran\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r (European Council, 2022a). Haliyle bu durum, h\u00fck\u00fcmetleri, hem t\u00fcketici taraf\u0131n\u0131n yani hanehalklar\u0131n\u0131n refah\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek hem de Rusya ile ya\u015fanan krizden dolay\u0131 arz g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak mecburiyetinde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p> AB Komisyonu ilk olarak 2022 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131nda, a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 plan kapsam\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00fcye \u00fclkelerin gaz taleplerinde 1 A\u011fustos 2022 – 31 Mart 2023 tarihleri aras\u0131nda y\u00fczde 15 azalt\u0131ma gidilmesine karar vermi\u015ftir (European Council, 2022b). AB, \u00fcye devletlerin A\u011fustos ve Mart aylar\u0131 aras\u0131nda ortalama olarak t\u00fcketti\u011fi gaz miktar\u0131n\u0131n %15’ine tekab\u00fcl eden 45 milyar metrek\u00fcpe kadar bir gaz tasarrufu hedeflemektedir. Bu plan\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra yaz mevsiminin bitmesiyle birlikte eyl\u00fcl ay\u0131 ba\u015f\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n gaz kesintilerine gitmesi Avrupa i\u00e7in en k\u00f6t\u00fc senaryonun ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. \u0130lerleyen s\u00fcre\u00e7te AB \u00fclkeleri ard\u0131 ard\u0131na tasarruf tedbirleri yay\u0131mlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara bakacak olursak, AB \u00fclkeleri olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck bir s\u0131nama ya\u015famaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Almanya’da h\u00fck\u00fcmet, artan enerji fiyatlar\u0131n\u0131n halka etkisini azaltmak i\u00e7in toplamda 125 milyar avroluk 3 farkl\u0131 yard\u0131m paketi haz\u0131rlam\u0131\u015f, \u00f6nlemler kapsam\u0131nda vatanda\u015flar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in akaryak\u0131t vergileri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131nda ge\u00e7mi\u015fte kapat\u0131lmas\u0131 planlanan baz\u0131 k\u00f6m\u00fcr santrallerinin yeniden faaliyete ge\u00e7irilmesine ve k\u0131\u015f d\u00f6neminde muhtemel enerji s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 daha \u00f6nce kapat\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 2 n\u00fckleer santralin acil durum rezervi olarak bekletilmesine karar verilmi\u015ftir. \u00c7o\u011fu \u00fclkede kamu kesiminde, \u0131s\u0131nma i\u00e7in termostat ayar\u0131n\u0131n 19 santigrat dereceye ayarlanmas\u0131na karar verilmi\u015f, ma\u011fazalar\u0131n ve an\u0131tlar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131na s\u0131n\u0131rlamalar getirilmi\u015ftir (Anadolu Ajans\u0131, 2022). Bunun yan\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir beklenti de hanehalklar\u0131n\u0131n enerji t\u00fcketimlerinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik tedbirlerde olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin, odadan \u00e7\u0131karken \u0131\u015f\u0131klar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131, kap\u0131lar\u0131n kapal\u0131 tutulmas\u0131 gibi \u00f6nlemlerle %20\u2019ye varan enerji kayb\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fi tavsiye edilmi\u015ftir. (Euronews, 2022). Zaten artan enerji fiyatlar\u0131yla zor duruma d\u00fc\u015fen hanehalklar\u0131, tasarruf tedbirlerine istemeden de olsa kat\u0131lmaktad\u0131r. Ancak, enerji krizinin \u00fcstesinden gelebilmek amac\u0131yla, ge\u00e7erlili\u011fini korumakla beraber olduk\u00e7a eski tedbirlerin \u00f6nerilmesi enerji verimlili\u011fi ad\u0131na zaman\u0131nda yap\u0131l(a)mayan bireysel ve toplumsal fark\u0131ndal\u0131k eksikli\u011fini de g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Bu resimde asl\u0131nda su\u00e7lu aramak yerine, konforlu zamanlarda elde edilemeyen kazan\u0131mlar\u0131n b\u00f6ylesi bir \u015fokta nas\u0131l uygulamaya ge\u00e7irilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. Haliyle, sadece hanehalklar\u0131n\u0131n tedbirleri ile giderilemeyecek olan sorun ba\u015fta end\u00fcstri olmak \u00fczere hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131n\u0131 etkilemektedir. H\u00e2lbuki, enerji verimlili\u011finin tan\u0131m\u0131nda en b\u00fcy\u00fck vurgu, y\u0131llardan beri, \u201cmevcut konforu azaltmadan enerji t\u00fcketimini azaltmak\u201d \u00fczerinedir. Ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyi s\u0131nai \u00fcretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u201cmevcut \u00fcretim d\u00fczeyini ya da kalitesini azaltmadan enerji t\u00fcketimini azaltmak\u201d sonucuna var\u0131r\u0131z. Oysa bu kriz, politik ve jeopolitik a\u00e7\u0131dan k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f bir enerji tedariki sorunu ile y\u00fczle\u015fen d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci ekonomik alan\u0131 taraf\u0131ndan, zorlama tedbirlerle a\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcretim tesislerinde enerji kesintisinden dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcretim daralmas\u0131, zaten enflasyonist ortamda bulunan ekonomileri daha da zorlayacak, ayn\u0131 zamanda ekonominin itici g\u00fcc\u00fc olan sanayinin \u00fcretim kayb\u0131, istihdam ve fiyatlar\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi yoluyla hanehalklar\u0131n\u0131 etkileyecektir. Enerji verimlili\u011fi yerine, enerji krizi nedeniyle \u2018acilen\u2019 enerji tasarrufunu \u00f6nceliklendirmesi beklenen t\u00fcm kesimler, bunu yapabilmek ad\u0131na ya ekonomik \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131n\u0131 azaltacaklar ya da konforlar\u0131ndan vazge\u00e7eceklerdir.<\/p> \u00c7evreci hareketin yayg\u0131n oldu\u011fu, enerji ve \u00e7evre konusunda bilin\u00e7 d\u00fczeyinin d\u00fcnyaya g\u00f6re nispeten y\u00fcksek oldu\u011fu Avrupa\u2019da daha 2021 y\u0131l\u0131ndaki Glosgow COP26 Zirvesi\u2019nde k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve karbon emisyonlar\u0131n\u0131n nas\u0131l s\u0131f\u0131ra indirilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken aradan ge\u00e7en bir senede k\u00f6m\u00fcr santrallerinin \u00fcretime devam etmesi ve hatta n\u00fckleer enerjinin \u00e7evreci olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda paradoksal g\u00f6r\u00fcnen bu durum, d\u00fcnyan\u0131n modernite sonras\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 fikir ayr\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fc olarak da ele al\u0131nabilir. Bir tarafta rasyonel bak\u0131\u015fla devam etmesi zaruri olan reel sekt\u00f6r\u00fcn durumu ve bu kesimden gelen do\u011frudan ya da dolayl\u0131 gelirle hayatlar\u0131na devam eden hanehalklar\u0131, ayn\u0131 zamanda post modern a\u015famada yer bulmakta ve t\u00fcketim toplumu i\u00e7inde var olduklar\u0131 i\u00e7in sorun bir a\u00e7maza d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Zira, bir bireyin enerji verimlili\u011fi tedbirlerine hanehalk\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011finde uymas\u0131 ya da uymamas\u0131 keyfiyeti vard\u0131r. Hasta, ya\u015fl\u0131 ya da \u00e7ocuklu hanelerde \u0131s\u0131tma sistemini k\u0131smak ya da ayd\u0131nlatmay\u0131 azaltmak gibi kriz \u00f6nleyici tedbirlerin ne kadar etkili olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak derin bir fark\u0131ndal\u0131k ve kavray\u0131\u015f ile ve orta-uzun vadede bu t\u00fcr \u00f6nlemlerin fayda getirece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Kald\u0131 ki geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi hanehalklar\u0131n\u0131n enerji verimlili\u011fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sahip olduklar\u0131 ve hanelerin enerji kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 olmas\u0131 gereken verimlilikte d\u00fczeyinde tesis ettiklerini varsayal\u0131m. Bu durumda bile enerji tasarrufu beklentisi ortaya \u00e7\u0131karsa, hanehalklar\u0131 ilave olarak ne kadar iyile\u015ftirme yapabileceklerdir? G\u00f6r\u00fcnen odur ki, enerjide arz g\u00fcvenli\u011fi t\u00fcm talep taraf\u0131 dinamiklerinin ana belirleyicisi ve hatta \u00f6nc\u00fcl\u00fc durumundad\u0131r. Ancak enerji arz\u0131 garanti edilmi\u015f bir \u00fcretim-t\u00fcketim sisteminde; verimlilik, tasarruf gibi kavramlar anlam kazanmaktad\u0131r.<\/p> Sanayi kesiminin de benzer durumda oldu\u011funu ifade etmek herhalde yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. \u00dcretim sistemleri dinamik ve teknolojiyle i\u00e7 i\u00e7e olduklar\u0131 i\u00e7indir ki her yeni enerji verimlili\u011fi kazan\u0131m\u0131, iktisadi tabirle mevcut \u00fcretim imkanlar\u0131 k\u00fcmesini teknik olarak b\u00fcy\u00fctecek ve her zaman bir iyile\u015ftirme imk\u00e2n\u0131 var edecektir. Haliyle, iyile\u015ftirme potansiyelinin her zaman yat\u0131r\u0131ms\u0131z ve maliyetsiz hayata ge\u00e7irilemeyece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, verimlilik tedbirlerinin enflasyonist ortamda ne kadar h\u0131zl\u0131 ve sonu\u00e7 verecek \u015fekilde uygulanaca\u011f\u0131 bir soru i\u015fareti olarak ortada durmaktad\u0131r.<\/p> Avrupa Birli\u011fi\u2019nin, Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan geli\u015fmelerle adeta haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131\u011f\u0131 enerji krizi, Birlik \u00fclkelerinin en b\u00fcy\u00fck s\u0131namalar\u0131ndan biri olmu\u015ftur. Arz g\u00fcvenli\u011fi sorunu olarak ortaya \u00e7\u0131kan krizin a\u015f\u0131lmas\u0131nda enerji tasarrufu tedbirleri a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ve ba\u015fta kamu kesimi olmak \u00fczere t\u00fcm kesimlerden bu \u00e7a\u011fr\u0131ya uymalar\u0131 beklenmektedir. Pandemi sonras\u0131 ekonomik zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fan t\u00fcm ekonomilerde ortaya \u00e7\u0131kan enflasyon sorununun yan\u0131nda bir de enerji arz\u0131 sorunu ya\u015fanmas\u0131, AB \u00fclkelerinde hem s\u0131nai kesimi hem de hanehalklar\u0131n\u0131 derinden etkilemektedir. Artan enerji fiyatlar\u0131yla zaten zor duruma d\u00fc\u015fen sanayi kesiminde \u00fcretim daralmas\u0131 ya\u015fan\u0131rken, t\u00fcketiciler taraf\u0131nda da enerji faturalar\u0131 artmaktad\u0131r. Krizden \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in \u00f6nerilen tasarruf \u00e7abalar\u0131n\u0131n hanehalklar\u0131 \u00f6zelinde ne kadar uygun ve sonu\u00e7 verecek tedbirler oldu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. S\u0131nai kesimde ise tedbirler ancak \u00fcretimin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 ile hayata ge\u00e7irilebilecektir. Geli\u015fen olaylardan g\u00f6r\u00fclmektedir ki enerji verimlili\u011finin \u00f6nc\u00fcl\u00fc enerjide arz g\u00fcvenli\u011fidir. Arzda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik sa\u011flad\u0131\u011f\u0131nda verimlilik tedbirleri anlaml\u0131 olacak ve sonu\u00e7 verecektir. Bunun yan\u0131nda enerji verimlili\u011finin bir k\u00fclt\u00fcr ve fark\u0131ndal\u0131k \u00e7abas\u0131 oldu\u011fu da bir kez daha g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum ayn\u0131 zamanda, bu \u00e7aban\u0131n k\u0131sa de\u011fil orta ve uzun vadede fayda getirece\u011fini san\u0131yorum a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\tParadigmalar\u0131 S\u0131nayan Enerji Krizi<\/h3>
![\"\"](\"https:\/\/www.tevmot.org.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/yuok-1.jpg\")
Enerji Verimlili\u011fi yerine Enerji Tasarrufu?<\/h3>
![\"\"](\"https:\/\/www.tevmot.org.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/yuok-2.jpg\")
Sonu\u00e7<\/h3>